Od bobasa do Samprasa cz. 6

Umiejętny i przemyślany trening wszechstronny jest potężnym orężem każdego trenera. Pozwoli mu z osoby uzdolnionej ruchowo stworzyć prawdziwego zawodnika, a w przypadku dziecka o słabej motoryce doprowadzi do podniesienia jego sprawności ogólnej. Wielu rodziców dziękowało nam za to, że nauczyliśmy dziecko… biegać. Planując trening wszechstronny trzeba pamiętać o jego wpływie i następstwach na całe życie małego zawodnika. Przykład – kształtowanie siły poprzez pokonywanie własnego ciężaru w zabawach i różnych ćwiczeniach korekcyjnych pomoże w profilaktyce skrzywień kręgosłupa, na które jest narażone każde dziecko. I odwrotnie – próby wprowadzenia obciążeń rodem z siłowni może szybko doprowadzić do powstania lub pogłębienia patologicznych zmian układu kostnego. Poprzez jednostronne oddziaływanie na ustrój tenis może być źródłem problemów zdrowotnych, ale wystarczy pamiętać o symetrycznym oddziaływaniu na układ mięśniowy, by się takiego niebezpieczeństwa ustrzec.

Szybkość

Szybkość i koordynacja to podstawa. Nie umiesz szybko biegać – nie dobiegniesz do piłki, nie masz szans na wygraną. Interesują nas cztery elementy szybkości: lokomocyjna, czas reakcji i postrzegania, umiejętność szybkich ruchów pojedynczych oraz umiejętność szybkiej zmiany kierunku. Podstawowym sposobem są oczywiście zabawy – zawierają w sobie wszystkie elementy przejawów szybkości, niektóre jednak pozwolą wybiórczo kształtować określoną cechę. Zabawy ze zmianą miejsca w obręczach na sygnał kształtują czas reakcji, wszystkie rodzaje berka wpływają na szybkość lokomocyjną i zmiany kierunku, zabawy rzutowe – na szybkość ruchów pojedynczych. „Baloniada”, czyli przerzucanie balonów na stronę przeciwnika w określonym czasie, ,i popularny „zbijak” – to przykłady gier kształtujących kompleksowo szybkość. Wyścigi, w których tor możemy do woli modyfikować w zależności od potrzeb, są niezbędnym elementem każdego treningu.

Siła

Trening siłowy w tak wczesnym okresie musi być prowadzony z dużą ostrożnością. Układ szkieletowo-mięśniowo-więzadłowy jest jeszcze delikatny, a kostnienie szkieletu zakończy się dopiero w 15. roku życia. Łatwo więc doprowadzić do kontuzji. Trening siłowy traktujemy dwutorowo. Po pierwsze – zdrowie: budowa gorsetu mięśniowego dla profilaktyki wad postawy i unikania kontuzji, po drugie – sport: rozwój siły dynamicznej jest niezbędny w późniejszym okresie. Podstawą treningu siłowego jest pokonywanie własnego ciężaru, a więc wykorzystanie w grach i zabawach poruszania się na czworakach, „pajączkami” czy wykorzystania różnych sposobów czołgania się. Możemy te ćwiczenia – podobnie jak ćwiczenia izolowane na rozwój mięśni brzucha i grzbietu, nudnawe dla dzieci –do woli wplatać w różne zabawy i wyścigi. Bardzo ważną cechą jest symetryczność oddziaływania na układ mięśniowy. Należy wystrzegać się ćwiczeń wzmacniających tylko jedną rękę. Rozwój siły dynamicznej nóg uzyskamy przez wykonywanie przez dziecko wieloskoków, a zgranie dolnej części ciała z górną poprzez np. wyskoki ze skrętem tułowia czy biegi slalomowe.

Gibkość

Ta cecha zaczyna słabnąć po 7. roku życia, więc trzeba zwrócić na nią szczególną uwagę. Jest kilka sposobów rozciągania, którymi możemy się posłużyć w pracy z dziećmi, ale musimy pamiętać o fundamentalnej zasadzie – można rozciągać tylko rozgrzany mięsień. W przypadku dzieci powinniśmy unikać schematycznej rozgrzewki i wykorzystywać urozmaicone zabawy. W tej fazie dominować powinny elementy rozciągania dynamicznego – wymachy i skręty tułowia. W drugiej części treningu powinny się pojawić ćwiczenia rozciągania statycznego. O sukcesie ćwiczeń gibkościowych decyduje poprawność ich wykonywania – tę zasadę należy wpajać dziecku od najmłodszych lat. Każde dziecko należy traktować indywidualnie, dużo zależy od rozwoju somatycznego. Inny sposób rozciągania to streching, bardzo popularny wśród dorosłych. W treningu dzieci jest mało użyteczny, ze względu na problem z wyegzekwowaniem prawidłowego wykonania. Trening gibkości można urozmaicić elementami z ćwiczeń jogi, oczywiście dostosowanymi do możliwości ruchowych ucznia. Należy też wspomnieć o zdrowiu. Trening gibkości jest nierozerwalnie połączony z kształtowaniem prawidłowej sylwetki. Przykurczone mięśnie potrafią patologicznie powiększyć krzywizny kręgosłupa.

Wytrzymałość

Tę cechę najłatwiej kształtować w trakcie zabaw biegowych, o dużej intensywności i krótkich przerwach. Doskonałym przykładem jest „polowanie”, podczas którego dwoje dzieci ma za zadanie wyeliminowanie pozostałych uczestników poprzez gonitwę i rzuty piłkami z gąbki. W okresie wczesnoszkolnym możemy wprowadzać do treningu wytrzymałości uproszczone gry zespołowe o dużej intensywności, np. „10 podań” – drużyna zdobywa punkt po wykonaniu takiej liczby podań przy, oczywiście, próbach przejęcia piłki przez przeciwnika. Trening wytrzymałości nie musi wiec polegać na wykonywaniu kolejnych okrążeń kortu, przybierając bardziej atrakcyjną formę.

Skoczność

Na skoczność składa się szybkość i siła. Musimy pamiętać, że trening tej cechy bardzo silnie obciąża aparat ruchu, więc w mini tenisie należy ograniczyć liczbę ćwiczeń. Najlepszą formą jest wykorzystanie różnych rodzajów wieloskoków. Negatywne skutki tych ćwiczeń można ograniczyć, dając dzieciom możliwość wykonania wieloskoków na twardych materacach. Można wykorzystać zabawy np. z leżącymi obręczami i ćwiczenia z pokonywaniem różnych przeszkód. Wbrew pozorom to nie wskakiwanie na przeszkodę najlepiej rozwija siłę nóg i skoczność, a zeskakiwanie. Można też wykorzystać tor przeszkód i ćwiczenia na drabince. Pamiętajmy jednak, że skoki wykonywane w pozycji wyprostowanej przez moment bardzo gwałtownie pogłębiają lordozę lędźwiową. Dzieci powinny wykonywać to ćwiczenie w pozycji lekko pochylonej.

Jacek Multan i Krzysztof Walter